Đo đường huyết tại nhà — kỹ thuật và những lỗi thường gặp

Vài chi tiết nhỏ trong cách đo có thể làm con số lệch đủ để dẫn tới quyết định sai.

Chuẩn bị trước khi đo

• Rửa tay bằng nước sạch
• Lau khô hoàn toàn
• Chuẩn bị máy và que thử
• Kiểm tra hạn que thử
• Ngồi ở nơi thuận tiện

Rửa tay là bước quan trọng nhất và cũng hay bị bỏ qua nhất.

Vì sao phải rửa tay

• Đường trên tay làm kết quả cao giả
• Có thể cao hơn rất nhiều
• Chỉ cần vừa cầm trái cây cũng đủ
• Lau bằng khăn giấy không đủ
• Phải rửa bằng nước

Chỉ cần vừa cầm một quả chuối cũng đủ làm kết quả sai lệch đáng kể.

Về việc dùng cồn

• Nếu dùng thì phải để khô hoàn toàn
• Cồn còn ướt ảnh hưởng kết quả
• Cũng làm đầu ngón tay khô và đau hơn
• Nhiều hướng dẫn khuyên dùng nước sạch
• Hỏi nhân viên y tế nếu không chắc

Cồn chưa khô hẳn là lỗi rất hay gặp.

Về vị trí chích

• Chích ở mặt bên đầu ngón tay
• Ít đau hơn chích chính giữa
• Đổi ngón tay mỗi lần
• Tránh chích cùng một chỗ
• Giảm chai và đau

Chích ở mặt bên đầu ngón đau ít hơn hẳn so với chính giữa.

Về lượng máu

• Đủ theo yêu cầu của que thử
• Không nặn bóp mạnh
• Nặn mạnh làm lẫn dịch mô
• Kết quả có thể lệch
• Để tay thấp và xoa nhẹ trước

Nặn bóp mạnh để lấy máu có thể làm kết quả lệch.

Cách lấy máu dễ hơn

• Làm ấm tay trước
• Để tay thấp hơn tim một lúc
• Xoa nhẹ ngón tay
• Chỉnh độ sâu kim phù hợp
• Đỡ phải chích lại

Làm ấm tay trước giúp lấy máu dễ hơn và đỡ phải chích nhiều lần.

Về kim chích

• Dùng một lần
• Không dùng lại
• Kim cùn gây đau hơn
• Không dùng chung với người khác
• Bỏ vào hộp đựng an toàn

Không bao giờ dùng chung kim chích với người khác.

Về bảo quản que thử

• Giữ trong lọ gốc
• Đậy kín ngay sau khi lấy
• Tránh nắng và ẩm
• Không để trong nhà tắm
• Không để trong xe

Để que thử trong nhà tắm hoặc trong xe là cách làm hỏng chúng nhanh nhất.

Về hạn dùng que thử

• Xem hạn in trên lọ
• Cũng có hạn sau khi mở
• Ghi ngày mở lên lọ
• Que quá hạn cho kết quả sai
• Bỏ khi hết hạn

Ghi ngày mở lên lọ giúp không dùng que quá hạn sau khi mở.

Về việc cài mã que thử

• Một số máy cần cài mã theo lô
• Cài sai làm kết quả lệch
• Kiểm tra mỗi khi mở lọ mới
• Máy đời mới thường tự nhận
• Đọc hướng dẫn của máy mình

Quên cài mã khi đổi lọ que thử là lỗi làm sai kết quả một cách âm thầm.

Về nhiệt độ khi đo

• Máy và que có khoảng nhiệt độ hoạt động
• Quá nóng hoặc quá lạnh ảnh hưởng
• Để máy ở nhiệt độ phòng trước khi đo
• Không đo ngay sau khi mang từ ngoài trời lạnh vào
• Xem hướng dẫn về khoảng nhiệt độ

Đo ngay sau khi mang máy từ ngoài trời rất lạnh vào có thể cho kết quả sai.

Những lỗi thường gặp nhất

• Không rửa tay
• Cồn chưa khô
• Nặn máu quá mạnh
• Que thử bảo quản sai
• Không cài mã đúng

Năm lỗi này giải thích phần lớn các kết quả bất thường không hiểu nổi.

Khi hai lần đo chênh nhau

• Chênh nhỏ là bình thường
• Máy có sai số cho phép
• Đường huyết cũng thay đổi từng phút
• Chênh rất lớn thì kiểm tra lại
• Kiểm tra kỹ thuật và que thử

Chênh lệch rất lớn giữa hai lần đo liên tiếp là lý do kiểm tra lại kỹ thuật.

Về việc kiểm tra máy

• Một số máy có dung dịch kiểm chuẩn
• Dùng khi nghi ngờ kết quả
• Cũng khi mở lọ que mới
• Mang máy đi khám để đối chiếu
• Làm định kỳ

Mang máy đi khám để đối chiếu là cách kiểm tra đơn giản và đáng làm.

Về việc ghi chép

• Ghi con số và thời điểm
• Ghi trước hay sau ăn
• Ghi đã ăn gì nếu cần
• Ghi thuốc đã dùng
• Mang sổ đi khám

Con số không kèm bối cảnh thì bác sĩ khó diễn giải được.

Cách nghĩ thực tế

• Rửa tay bằng nước là bước quan trọng nhất
• Không nặn bóp mạnh khi lấy máu
• Bảo quản que thử tránh nắng và ẩm
• Kiểm tra mã que thử khi mở lọ mới
• Ghi con số kèm bối cảnh

Nội dung này mang tính thông tin chung; hãy làm theo hướng dẫn cụ thể của máy và của bác sĩ.

Câu hỏi thường gặp