Hạ đường huyết — nhận biết và xử lý

Đây là tình huống cần xử lý nhanh, và biết trước phải làm gì tạo ra khác biệt lớn.

Ai có nguy cơ

• Người đang dùng một số thuốc điều trị đường huyết
• Nhất là khi bỏ bữa
• Khi vận động nhiều hơn thường ngày
• Khi uống rượu
• Hỏi bác sĩ mình có nguy cơ không

Hỏi bác sĩ xem thuốc mình đang dùng có nguy cơ gây hạ đường huyết không.

Dấu hiệu sớm

• Run tay
• Vã mồ hôi
• Đói cồn cào
• Tim đập nhanh
• Bồn chồn

Những dấu hiệu sớm này là tín hiệu cần xử lý ngay chứ không chờ.

Dấu hiệu nặng hơn

• Chóng mặt
• Khó tập trung
• Nói khó
• Hành vi bất thường
• Lú lẫn

Hành vi bất thường đôi khi bị người xung quanh hiểu nhầm là do nguyên nhân khác.

Dấu hiệu rất nặng

• Không đáp ứng
• Mất ý thức
• Co giật
• Cần gọi cấp cứu ngay
• Không cho ăn uống gì

Không cho ăn uống gì khi người bệnh không tỉnh táo vì nguy cơ sặc.

Nguyên tắc xử lý ban đầu

• Dừng việc đang làm
• Ngồi hoặc nằm xuống
• Dùng đường hấp thu nhanh theo hướng dẫn
• Đợi rồi đo lại
• Theo đúng hướng dẫn bác sĩ đã dặn

Hỏi trước bác sĩ về loại và lượng cụ thể phù hợp với mình.

Về việc đo lại

• Đo lại sau khoảng thời gian được dặn
• Nếu chưa lên thì xử lý tiếp
• Theo hướng dẫn đã có
• Không tự tăng lượng tuỳ ý
• Ghi lại diễn biến

Đo lại là bước xác nhận chứ không nên bỏ qua.

Sau khi đã ổn

• Ăn một bữa nhẹ nếu chưa tới bữa
• Nghỉ ngơi
• Không lái xe ngay
• Ghi lại đợt vừa xảy ra
• Báo cho bác sĩ nếu lặp lại

Không lái xe ngay sau một đợt hạ đường huyết dù đã thấy ổn.

Về việc tìm nguyên nhân

• Bỏ bữa hay ăn muộn
• Vận động nhiều hơn thường ngày
• Uống rượu
• Sai liều thuốc
• Ghi lại để bác sĩ điều chỉnh

Tìm ra nguyên nhân giúp tránh lặp lại đợt tiếp theo.

Về rượu

• Làm tăng nguy cơ hạ đường huyết
• Hiệu ứng có thể tới muộn
• Kể cả nhiều giờ sau
• Không uống khi bụng đói
• Hỏi bác sĩ về điều này

Hạ đường huyết do rượu có thể xảy ra nhiều giờ sau khi uống.

Về hạ đường huyết ban đêm

• Khó nhận ra vì đang ngủ
• Dấu hiệu là ác mộng hoặc vã mồ hôi
• Đau đầu khi thức dậy
• Báo cho bác sĩ nếu nghi ngờ
• Có thể cần điều chỉnh

Vã mồ hôi ban đêm và đau đầu buổi sáng là dấu hiệu nên được báo.

Về việc mất cảm giác cảnh báo

• Sau nhiều đợt thì cơ thể không còn báo sớm
• Đi thẳng tới giai đoạn nặng
• Rất nguy hiểm
• Cần được báo với bác sĩ
• Có hướng xử lý

Mất cảm giác cảnh báo là tình huống cần được bác sĩ biết ngay.

Về việc chuẩn bị sẵn

• Luôn mang theo đường hấp thu nhanh
• Để ở nhiều nơi
• Trong túi trong xe ở chỗ làm
• Kiểm tra hạn dùng
• Bổ sung sau khi dùng

Để sẵn ở nhiều nơi tránh được tình huống cần mà không có.

Về việc cho người thân biết

• Nói cho người trong nhà
• Nói cho đồng nghiệp
• Dấu hiệu nhận biết
• Cách xử lý
• Khi nào gọi cấp cứu

Người xung quanh biết dấu hiệu là điều có thể cứu trong tình huống nặng.

Về việc mang thông tin nhận dạng

• Thẻ hoặc vòng ghi tình trạng
• Hữu ích khi mình không nói được
• Ghi cả thuốc đang dùng
• Ghi số liên hệ
• Là biện pháp đơn giản

Một tấm thẻ trong ví có thể giúp người cứu hộ hiểu ngay tình huống.

Về vận động và hạ đường huyết

• Vận động làm cơ dùng đường nhiều hơn
• Hiệu ứng có thể kéo dài sau khi tập
• Kể cả nhiều giờ sau
• Mang theo đồ xử lý khi tập
• Hỏi bác sĩ về cách chuẩn bị

Hạ đường huyết sau tập có thể tới muộn chứ không chỉ trong lúc tập.

Về bữa ăn và giờ giấc

• Bỏ bữa làm tăng nguy cơ
• Ăn muộn hơn thường ngày cũng vậy
• Giữ giờ ăn tương đối đều
• Mang theo đồ ăn nhẹ khi ra ngoài
• Báo bác sĩ nếu hay phải ăn thất thường

Giờ ăn thất thường là nguyên nhân rất hay gặp của các đợt hạ đường huyết.

Về lái xe

• Đo trước khi lái nếu có nguy cơ
• Mang theo đồ xử lý trong xe
• Dừng xe ngay nếu thấy dấu hiệu
• Không lái tiếp cho tới khi ổn hẳn
• Hỏi bác sĩ về khuyến cáo cụ thể

Dừng xe ngay khi thấy dấu hiệu là việc không nên trì hoãn.

Cách nghĩ thực tế

• Biết trước dấu hiệu và cách xử lý
• Không cho ăn uống khi người bệnh không tỉnh
• Luôn mang theo đồ xử lý
• Cho người thân biết dấu hiệu và cách làm
• Mất cảm giác cảnh báo cần báo bác sĩ

Nội dung này mang tính thông tin chung; hãy hỏi bác sĩ về hướng dẫn xử lý cụ thể cho mình.

Câu hỏi thường gặp