Có nhiều cách đo đường huyết và mỗi cách trả lời một câu hỏi khác nhau.
Vì sao có nhiều chỉ số
- Đường huyết thay đổi liên tục trong ngày
- Một lần đo chỉ là một khoảnh khắc
- Mỗi cách đo cho một góc nhìn
- Kết hợp lại mới đầy đủ
- Bác sĩ chọn loại phù hợp
Không có một con số duy nhất mô tả được toàn bộ tình hình đường huyết.
Đo lúc đói
- Sau khi nhịn ăn một khoảng thời gian
- Thường là qua đêm
- Cho biết mức nền
- Cần nhịn đúng theo hướng dẫn
- Nhịn sai làm kết quả không chính xác
Không nhịn đúng cách có thể tự tạo ra một kết quả bất thường.
Đo sau ăn
- Cho biết cơ thể xử lý đường thế nào
- Đo sau bữa ăn một khoảng thời gian
- Bổ sung cho chỉ số lúc đói
- Một số người chỉ bất thường ở chỉ số này
- Bác sĩ hướng dẫn thời điểm cụ thể
Có người chỉ số lúc đói bình thường nhưng sau ăn lại cao.
Về nghiệm pháp dung nạp
- Uống một lượng đường xác định
- Đo đường huyết theo mốc thời gian
- Cho thấy khả năng xử lý đường
- Cần chuẩn bị theo hướng dẫn
- Thường dùng trong một số tình huống cụ thể
Nghiệm pháp này cho thấy khả năng xử lý đường rõ hơn các cách đo đơn lẻ.
Về chỉ số trung bình dài hạn
- Phản ánh mức trung bình vài tháng
- Không bị ảnh hưởng bởi bữa ăn hôm đó
- Không cần nhịn ăn
- Bổ sung cho các lần đo tức thời
- Dùng để theo dõi dài hạn
Chỉ số này không thay được các lần đo tức thời mà bổ sung cho chúng.
Vì sao cần cả hai loại
- Chỉ số dài hạn cho bức tranh chung
- Đo tức thời cho chi tiết trong ngày
- Cùng một chỉ số trung bình có thể từ hai kiểu dao động khác nhau
- Dao động lớn có ý nghĩa riêng
- Bác sĩ xem cả hai
Hai người có cùng chỉ số trung bình có thể có kiểu dao động rất khác nhau.
Về đơn vị đo
- Có hai hệ đơn vị khác nhau
- Các nước dùng khác nhau
- Con số rất khác nhau giữa hai hệ
- Xem rõ đơn vị trên kết quả
- Không so nhầm giữa hai hệ
So sánh con số giữa hai hệ đơn vị khác nhau dẫn tới hiểu nhầm nghiêm trọng.
Về tiêu chuẩn chẩn đoán
- Có ngưỡng cụ thể cho từng loại xét nghiệm
- Thường cần xác nhận lại
- Không chẩn đoán từ một lần đo
- Bác sĩ đánh giá tổng thể
- Không tự kết luận từ một con số
Một lần đo cao là lý do làm thêm xét nghiệm chứ chưa phải chẩn đoán.
Về tiền đái tháo đường
- Cao hơn bình thường nhưng chưa tới ngưỡng
- Là giai đoạn cảnh báo
- Thay đổi lối sống có tác động rõ nhất
- Không phải ai cũng tiến triển thành bệnh
- Rất đáng chú ý
Đây là giai đoạn mà thay đổi lối sống tạo ra khác biệt lớn nhất.
Về các yếu tố nguy cơ
- Tiền sử gia đình
- Thừa cân nhất là vùng bụng
- Ít vận động
- Tuổi tác
- Tiền sử đái tháo đường thai kỳ
Tiền sử đái tháo đường thai kỳ là yếu tố nguy cơ hay bị quên nhắc tới.
Về việc sàng lọc
- Đái tháo đường thường không triệu chứng giai đoạn đầu
- Sàng lọc giúp phát hiện sớm
- Có khuyến cáo theo tuổi và nguy cơ
- Hỏi bác sĩ về việc này
- Nhất là khi có yếu tố nguy cơ
Rất nhiều người phát hiện tình cờ qua một lần khám định kỳ.
Các triệu chứng khi đường huyết cao kéo dài
- Khát nhiều và uống nhiều
- Đi tiểu nhiều
- Sụt cân không chủ ý
- Mệt mỏi
- Nhìn mờ
Những triệu chứng này thường chỉ xuất hiện khi đường huyết đã cao khá nhiều.
Vì sao phát hiện sớm quan trọng
- Tổn thương tích luỹ âm thầm
- Ảnh hưởng mạch máu và thần kinh
- Ảnh hưởng mắt và thận
- Kiểm soát sớm giảm nguy cơ
- Giai đoạn đầu ít triệu chứng
Tổn thương bắt đầu từ trước khi có bất kỳ triệu chứng nào.
Về việc đọc kết quả
- Xem rõ loại xét nghiệm nào
- Xem đơn vị
- Xem khoảng tham chiếu của nơi làm
- Không tự kết luận
- Mang đi tư vấn
Khoảng tham chiếu có thể khác nhau giữa các phòng xét nghiệm.
Về việc lưu kết quả
- Giữ kết quả các lần trước
- Sắp xếp theo thời gian
- Xu hướng quan trọng hơn một lần
- Mang theo khi đi khám
- Hữu ích khi đổi bác sĩ
Xu hướng qua nhiều năm nói nhiều hơn một kết quả đơn lẻ.
Cách nghĩ thực tế
- Mỗi loại xét nghiệm trả lời một câu hỏi khác nhau
- Chỉ số dài hạn bổ sung chứ không thay đo tức thời
- Chú ý đơn vị khi đọc kết quả
- Một lần đo cao chưa phải chẩn đoán
- Tiền đái tháo đường là giai đoạn đáng tác động nhất
Nội dung này mang tính thông tin chung; hãy hỏi bác sĩ để diễn giải kết quả của mình.
Câu hỏi thường gặp
Có mấy cách đo đường huyết?
Thường gặp là đo lúc đói, đo sau ăn, nghiệm pháp dung nạp và chỉ số phản ánh đường huyết trung bình vài tháng. Mỗi cách trả lời một câu hỏi khác nhau.
Chỉ số phản ánh trung bình vài tháng là gì?
Đó là xét nghiệm cho biết mức đường huyết trung bình trong khoảng vài tháng gần nhất, nên không bị ảnh hưởng bởi bữa ăn hôm đó. Nó bổ sung cho các lần đo tức thời.
Một lần đo cao có nghĩa là bị đái tháo đường không?
Không. Chẩn đoán dựa trên tiêu chuẩn cụ thể và thường cần xác nhận lại. Một lần đo cao là lý do để làm thêm xét nghiệm chứ chưa phải kết luận.
Tiền đái tháo đường nghĩa là gì?
Là mức đường huyết cao hơn bình thường nhưng chưa tới ngưỡng chẩn đoán. Đây là giai đoạn mà thay đổi lối sống có tác động rõ nhất, nên rất đáng chú ý.