Tim đập nhanh — các nguyên nhân và cách phân biệt

Tim đập nhanh có rất nhiều nguyên nhân, và phần lớn không nằm ở tim.

Nguyên tắc quan trọng nhất

• Không tự kết luận là bệnh tim
• Cũng không tự kết luận là do lo âu
• Nhiều nguyên nhân khác nhau
• Cần được loại trừ theo thứ tự
• Bác sĩ đánh giá

Tự kết luận là do lo âu có thể khiến bỏ sót một nguyên nhân xử lý được.

Về sốt

• Nhịp tim tăng khi sốt
• Là phản ứng bình thường
• Giảm khi hết sốt
• Nguyên nhân dễ nhận ra nhất
• Đo nhiệt độ khi thấy tim nhanh

Đo nhiệt độ là bước đơn giản đầu tiên khi thấy tim đập nhanh.

Về mất nước

• Thể tích máu giảm
• Tim phải đập nhanh hơn bù lại
• Hay gặp khi trời nóng
• Cũng khi nôn hoặc tiêu chảy
• Là nguyên nhân dễ xử lý

Uống đủ nước là bước đơn giản nên thử trước khi lo lắng.

Về thiếu máu

• Máu mang được ít oxy hơn
• Tim đập nhanh để bù
• Thường kèm mệt và da nhợt
• Xét nghiệm máu phát hiện được
• Điều trị được

Thiếu máu là nguyên nhân dễ phát hiện bằng xét nghiệm và điều trị được.

Về tuyến giáp

• Tuyến giáp hoạt động quá mức làm tim nhanh
• Thường kèm sụt cân và run tay
• Cũng kèm sợ nóng và mất ngủ
• Xét nghiệm máu phát hiện được
• Điều trị được

Sụt cân kèm tim đập nhanh là tổ hợp nên được xét nghiệm tuyến giáp.

Về thuốc và chất kích thích

• Cà phê và nước tăng lực
• Một số thuốc cảm cúm
• Thuốc hen dạng hít
• Một số thực phẩm bổ sung
• Mang danh sách đầy đủ đi khám

Nhiều thuốc bán tự do có thành phần làm tim đập nhanh.

Về lo âu và cơn hoảng sợ

• Là nguyên nhân rất phổ biến
• Thường kèm cảm giác sợ hãi
• Kèm thở nhanh và run
• Thường qua sau vài chục phút
• Nhưng cần loại trừ nguyên nhân khác trước

Chẩn đoán do lo âu chỉ nên đưa ra sau khi đã loại trừ các nguyên nhân khác.

Về hạ đường huyết

• Có thể gây tim đập nhanh
• Kèm run và vã mồ hôi
• Kèm đói cồn cào
• Đáng chú ý ở người đang điều trị đường huyết
• Cần xử lý theo hướng dẫn đã có

Với người đang điều trị đường huyết thì đây là nguyên nhân cần nghĩ tới sớm.

Về nguyên nhân từ tim

• Một số rối loạn nhịp
• Cần được chẩn đoán chuyên khoa
• Không tự đoán
• Điện tim giúp đánh giá
• Có nhiều hướng điều trị

Các rối loạn nhịp cần được chẩn đoán bằng công cụ chuyên môn chứ không đoán.

Cách ghi lại để giúp chẩn đoán

• Bắt đầu đột ngột hay từ từ
• Kéo dài bao lâu
• Đang làm gì lúc đó
• Triệu chứng kèm theo
• Đếm nhịp nếu đo được

Bắt đầu đột ngột hay tăng dần là chi tiết rất có giá trị cho chẩn đoán.

Về việc đếm nhịp lúc đó

• Đếm trong một phút nếu được
• Ghi con số
• Ghi có đều hay không
• Khó làm khi đang lo
• Nhưng rất hữu ích

Con số đo được ngay lúc đó là thông tin mà không xét nghiệm nào thay thế được.

Dấu hiệu cần đi khám ngay

• Kèm đau ngực
• Kèm khó thở nhiều
• Kèm ngất hoặc gần ngất
• Tim đập rất nhanh kéo dài không dừng
• Không tự lái xe đi

Những dấu hiệu này cần được xử lý y tế chứ không chờ xem có đỡ không.

Dấu hiệu nên đi khám sớm

• Xuất hiện thường xuyên
• Kèm sụt cân
• Kèm mệt kéo dài
• Ảnh hưởng sinh hoạt
• Có bệnh tim đã biết

Tim đập nhanh kèm sụt cân không rõ nguyên nhân cần được đánh giá sớm.

Về quá trình đánh giá

• Hỏi bệnh và khám
• Điện tim
• Xét nghiệm máu
• Có thể theo dõi dài hơn
• Bác sĩ quyết định các bước

Xét nghiệm máu giúp loại trừ nhiều nguyên nhân ngoài tim.

Về mang thai

• Nhịp tim tăng nhẹ là thay đổi bình thường
• Thể tích máu tăng lên
• Nhưng vẫn nên báo nếu thấy khó chịu
• Nhất là khi kèm khó thở
• Hỏi bác sĩ theo dõi thai

Nhịp tim tăng nhẹ trong thai kỳ là thay đổi sinh lý bình thường.

Những gì có thể làm trong lúc chờ

• Ngồi hoặc nằm nghỉ
• Thở chậm
• Uống nước
• Tránh cà phê
• Ghi lại diễn biến

Ngồi nghỉ và thở chậm là việc an toàn có thể làm ngay.

Cách nghĩ thực tế

• Phần lớn nguyên nhân không nằm ở tim
• Đo nhiệt độ và uống nước là bước đầu đơn giản
• Ghi lại hoàn cảnh xuất hiện rất có giá trị
• Không tự kết luận là do lo âu
• Kèm đau ngực hoặc ngất thì cần khám ngay

Nội dung này mang tính thông tin chung; hãy khám bác sĩ để tìm nguyên nhân cụ thể.

Câu hỏi thường gặp