Sốt ở trẻ nhỏ — cha mẹ nên nhìn vào đâu

Với trẻ, cách trẻ trông và cư xử nói nhiều hơn con số trên nhiệt kế.

Vì sao nhìn vào trẻ là chính

• Trẻ chưa nói được cảm giác
• Quan sát thay cho lời kể
• Con số chỉ là một phần
• Trẻ sốt cao mà vẫn chơi khác trẻ sốt ít mà lừ đừ
• Bác sĩ cũng hỏi về điều này

Trẻ vẫn chơi được là dấu hiệu yên tâm hơn nhiều so với một con số thấp.

Những điều nên quan sát

• Trẻ có tỉnh táo không
• Có chơi được không
• Bú và uống thế nào
• Thở ra sao
• Da và môi màu gì

Cách thở là thứ đáng quan sát nhất sau mức tỉnh táo.

Về mức tỉnh táo

• Khó đánh thức là dấu hiệu nặng
• Lừ đừ kéo dài dù đã hạ sốt
• Không đáp ứng như thường ngày
• Quấy khóc bất thường không dỗ được
• Đây là lý do đi khám

Lừ đừ vẫn còn sau khi đã hạ sốt là dấu hiệu đáng ngại.

Về việc bú và uống

• Bú kém hơn hẳn thường ngày
• Bỏ bú
• Không chịu uống
• Nôn nhiều lần
• Nói với bác sĩ

Bỏ bú ở trẻ nhỏ là dấu hiệu cần được khám.

Dấu hiệu mất nước

• Tiểu ít hơn hẳn
• Tã khô lâu
• Miệng khô
• Khóc không có nước mắt
• Mắt trũng

Tã khô lâu hơn bình thường là cách theo dõi đơn giản và đáng tin.

Về cách thở

• Thở nhanh hơn thường ngày
• Co kéo giữa các xương sườn
• Cánh mũi phập phồng
• Tiếng rên khi thở ra
• Đây là dấu hiệu cần khám ngay

Co kéo khi thở ở trẻ là dấu hiệu cần khám ngay.

Về phát ban

• Quan sát toàn thân
• Ấn nhẹ xem có mất không
• Không mất khi ấn là dấu hiệu nặng
• Chụp ảnh lại để cho bác sĩ xem
• Đi khám ngay khi nghi ngờ

Chụp ảnh phát ban giúp bác sĩ thấy được lúc nó rõ nhất.

Về trẻ càng nhỏ càng thận trọng

• Ngưỡng đi khám phải thấp hơn
• Trẻ sơ sinh sốt là đi khám ngay
• Không theo dõi ở nhà
• Triệu chứng có thể mờ nhạt
• Hỏi bác sĩ nhi khi không chắc

Với trẻ sơ sinh thì sốt là lý do đưa đi khám chứ không phải theo dõi.

Chăm sóc tại nhà

• Mặc đồ thoáng
• Phòng thoáng mát
• Cho uống từng ít một
• Cho trẻ nghỉ ngơi
• Theo dõi và ghi lại

Cho uống từng ít một nhiều lần dễ hơn ép uống nhiều một lúc.

Những điều không nên làm

• Không lau bằng nước lạnh
• Không dùng cồn
• Không ủ kín
• Không tự tính liều thuốc
• Không dùng đơn của trẻ khác

Dùng đơn thuốc của một đứa trẻ khác là việc không bao giờ nên làm.

Về thuốc hạ sốt cho trẻ

• Hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ
• Dùng dụng cụ đong kèm theo
• Ghi lại giờ đã cho
• Không phối nhiều loại
• Mục tiêu là trẻ dễ chịu hơn

Ghi lại giờ đã cho thuốc tránh cho nhầm hai lần.

Về co giật do sốt

• Đặt trẻ nằm nghiêng nơi an toàn
• Không nhét gì vào miệng
• Không giữ chặt tay chân
• Ghi nhớ thời gian kéo dài
• Đưa đi khám

Ghi nhớ cơn kéo dài bao lâu là thông tin bác sĩ sẽ hỏi.

Về việc gọi hỏi bác sĩ

• Không cần đợi tới buổi khám
• Mô tả ngắn gọn cái gì khác thường
• Nói rõ tuổi của trẻ
• Nói số liệu đã đo
• Hỏi khi nào cần đưa đi

Một cuộc gọi hỏi ngắn thường đủ để biết có cần đưa đi ngay không.

Về việc ghi lại

• Ghi con số kèm giờ và vị trí đo
• Ghi thuốc và giờ cho
• Ghi trẻ ăn uống thế nào
• Ghi số lần tiểu
• Mang theo khi đi khám

Số lần tiểu trong ngày là thông tin rất hữu ích cho bác sĩ.

Về việc cho trẻ nghỉ học

• Trẻ mệt thì nên nghỉ
• Tránh lây cho bạn
• Quay lại khi đã ăn chơi bình thường
• Không vội cho đi học lại
• Hỏi bác sĩ nếu không chắc

Trẻ ăn chơi bình thường trở lại là dấu hiệu tốt hơn con số trên nhiệt kế.

Về việc giữ bình tĩnh

• Sốt ở trẻ rất thường gặp
• Phần lớn tự khỏi
• Lo lắng làm khó quan sát
• Biết dấu hiệu cần khám là đủ
• Gọi hỏi bác sĩ khi phân vân

Biết trước những dấu hiệu cần khám giúp cha mẹ đỡ hoang mang.

Khi nào đi khám ngay

• Lừ đừ khó đánh thức
• Thở nhanh hoặc co kéo
• Bỏ bú hoặc tiểu rất ít
• Phát ban không mất khi ấn
• Co giật

Cha mẹ thấy có gì đó rất khác thường cũng là lý do đủ để đi khám.

Cách nghĩ thực tế

• Nhìn vào trẻ chứ không chỉ nhìn con số
• Mức tỉnh táo và cách thở là quan trọng nhất
• Trẻ càng nhỏ thì ngưỡng đi khám càng thấp
• Không lau bằng nước lạnh hay cồn
• Ghi lại diễn biến để mang đi khám

Nội dung này mang tính thông tin chung; hãy hỏi bác sĩ nhi khi con có dấu hiệu bất thường.

Câu hỏi thường gặp