Nhịp thở — chỉ số ít được để ý nhưng nói rất nhiều

Đây là dấu hiệu sinh tồn dễ đo nhất mà lại hay bị bỏ qua nhất.

Vì sao nhịp thở đáng chú ý

• Thay đổi sớm khi cơ thể có vấn đề
• Đôi khi trước cả dấu hiệu khác
• Không cần thiết bị gì
• Ai cũng đếm được
• Là dấu hiệu sinh tồn thật sự

Không cần thiết bị gì ngoài một cái đồng hồ có kim giây.

Cách đếm cho đúng

• Đếm lúc người kia không biết
• Nhìn lồng ngực hoặc bụng nhô lên
• Một lần nhô lên là một nhịp
• Đếm trong một khoảng rồi quy ra phút
• Đếm lúc đang nghỉ

Biết mình đang bị đếm là đủ để người ta thở khác đi.

Mẹo đếm mà không để ý

• Giả vờ đang bắt mạch
• Đếm ngay sau khi đếm mạch
• Không nói là đang đếm thở
• Với trẻ thì đếm lúc ngủ
• Đếm lúc yên tĩnh

Với trẻ nhỏ thì lúc ngủ là lúc đếm chính xác nhất.

Về khoảng bình thường theo tuổi

• Trẻ sơ sinh thở nhanh hơn nhiều
• Càng lớn càng chậm lại
• Người lớn có khoảng riêng
• Không dùng chung một con số
• Hỏi bác sĩ về khoảng theo tuổi

Dùng khoảng của người lớn cho trẻ nhỏ là hiểu sai nghiêm trọng.

Những yếu tố làm thở nhanh hơn

• Vận động vừa xong
• Sốt
• Lo lắng
• Đau
• Nhiều tình trạng bệnh

Đếm ngay sau khi vừa vận động sẽ ra con số không phản ánh lúc nghỉ.

Những yếu tố làm thở chậm hơn

• Đang ngủ sâu
• Một số thuốc
• Một số tình trạng bệnh
• Thở chậm bất thường cũng đáng chú ý
• Không chỉ nhanh mới là dấu hiệu

Thở chậm bất thường cũng là dấu hiệu chứ không chỉ thở nhanh.

Về dấu hiệu thở gắng sức

• Co kéo giữa các xương sườn
• Co kéo vùng cổ
• Cánh mũi phập phồng
• Phải ngồi dậy mới thở được
• Nói ngắt quãng không hết câu

Không nói hết được một câu là dấu hiệu rất đáng chú ý.

Về tiếng thở

• Thở khò khè
• Thở rít
• Tiếng rên khi thở ra ở trẻ nhỏ
• Tiếng bất thường cần được khám
• Mô tả lại cho bác sĩ

Mô tả lại tiếng thở bất thường giúp bác sĩ định hướng nhanh hơn.

Về kiểu thở

• Đều hay không đều
• Sâu hay nông
• Có ngừng quãng không
• Đây cũng là thông tin
• Không chỉ đếm số lần

Kiểu thở cũng là thông tin chứ không chỉ số lần trong một phút.

Về dấu hiệu ở trẻ nhỏ

• Trẻ nhỏ khó nói được cảm giác
• Quan sát quan trọng hơn
• Bú kém hoặc bỏ bú
• Lừ đừ
• Đưa đi khám sớm khi nghi ngờ

Với trẻ nhỏ thì quan sát thay cho lời kể mà trẻ chưa nói được.

Về dấu hiệu ở người lớn tuổi

• Triệu chứng có thể mờ nhạt hơn
• Đôi khi biểu hiện là lú lẫn
• Hoặc mệt bất thường
• Không đợi có sốt mới lo
• Chú ý thay đổi so với thường ngày

Lú lẫn mới xuất hiện ở người lớn tuổi là dấu hiệu cần khám.

Về việc ghi lại

• Ghi con số và thời điểm
• Ghi đang nghỉ hay vừa vận động
• Ghi triệu chứng kèm theo
• Ghi nhiệt độ nếu có
• Mang theo khi đi khám

Ghi kèm nhiệt độ giúp hiểu vì sao nhịp thở tăng.

Về việc đếm cho người khác

• Đếm khi họ đang nghỉ
• Không báo trước là đang đếm
• Quan sát cả kiểu thở
• Ghi lại ngay sau khi đếm
• Đếm lại lần nữa nếu thấy bất thường

Đếm lại lần nữa giúp xác nhận trước khi kết luận là bất thường.

Về việc kết hợp các dấu hiệu

• Nhịp thở đi cùng nhịp tim
• Cùng nhiệt độ
• Cùng chỉ số oxy nếu có máy
• Cùng vẻ mặt và mức tỉnh táo
• Bức tranh chung nói nhiều hơn một số

Vẻ mặt và mức tỉnh táo là thứ không máy nào đo được nhưng rất đáng chú ý.

Về mức nền của mình

• Đếm vài lần lúc khoẻ
• Biết mình thường bao nhiêu
• So sánh khi ốm
• Thay đổi so với nền có ý nghĩa
• Ghi lại để nhớ

Thay đổi so với mức nền của chính mình là thứ đáng chú ý nhất.

Khi nào cần đi khám ngay

• Khó thở rõ
• Dấu hiệu thở gắng sức
• Môi hoặc đầu chi tím
• Lú lẫn hoặc lơ mơ
• Trẻ bú kém và lừ đừ

Những dấu hiệu này cần được khám ngay chứ không theo dõi thêm ở nhà.

Cách nghĩ thực tế

• Đếm lúc người kia không biết
• Khoảng bình thường khác nhau rõ theo tuổi
• Dấu hiệu gắng sức quan trọng hơn con số
• Thở chậm bất thường cũng đáng chú ý
• Biết mức nền của mình lúc khoẻ

Nội dung này mang tính thông tin chung; hãy đi khám khi có dấu hiệu khó thở.

Câu hỏi thường gặp