Huyết áp thấp và tụt huyết áp khi đứng dậy

Huyết áp thấp ít được nói tới hơn nhưng vẫn có thể gây té ngã và cần được chú ý.

Khi nào huyết áp thấp không đáng lo

• Không có triệu chứng gì
• Vốn thấp từ trước
• Người trẻ và người vận động nhiều
• Không ảnh hưởng sinh hoạt
• Thường không cần can thiệp

Con số thấp mà không có triệu chứng thường không phải vấn đề.

Khi nào cần chú ý

• Chóng mặt thường xuyên
• Tối sầm mắt khi đứng dậy
• Ngất
• Mệt bất thường
• Té ngã

Triệu chứng chứ không phải con số là điều quyết định có cần xử lý hay không.

Về tụt huyết áp tư thế

• Huyết áp giảm khi đứng dậy
• Từ nằm hoặc ngồi
• Gây chóng mặt trong vài giây
• Thường qua nhanh
• Nhưng làm tăng nguy cơ té ngã

Chỉ vài giây chóng mặt cũng đủ gây một cú ngã.

Cách phát hiện

• Đo khi nằm hoặc ngồi
• Đứng dậy rồi đo lại sau vài phút
• So sánh hai con số
• Ghi lại triệu chứng kèm theo
• Báo cho bác sĩ

So sánh số đo khi ngồi và sau khi đứng cho thấy điều mà một lần đo không thấy.

Các nguyên nhân thường gặp

• Mất nước
• Thuốc đang dùng
• Nằm lâu không vận động
• Sau bữa ăn lớn
• Một số bệnh lý

Thuốc là nguyên nhân hay gặp nhất và cũng dễ điều chỉnh nhất.

Về vai trò của thuốc

• Nhiều loại thuốc gây tụt huyết áp
• Cả thuốc hạ áp và thuốc khác
• Nói với bác sĩ về triệu chứng
• Thường điều chỉnh được
• Không tự ngừng thuốc

Triệu chứng xuất hiện sau khi đổi thuốc là thông tin rất đáng báo.

Về mất nước

• Là nguyên nhân dễ xử lý
• Uống đủ nước
• Chú ý khi trời nóng
• Chú ý khi nôn hoặc tiêu chảy
• Người cao tuổi ít cảm giác khát

Người cao tuổi dễ mất nước hơn vì cảm giác khát giảm theo tuổi.

Về tụt huyết áp sau ăn

• Xảy ra sau bữa ăn lớn
• Máu dồn về hệ tiêu hoá
• Hay gặp ở người cao tuổi
• Ăn bữa nhỏ và nhiều lần
• Nghỉ một lát sau ăn

Chia nhỏ bữa ăn giúp giảm hiện tượng này ở người cao tuổi.

Cách đứng dậy an toàn

• Từ nằm thì ngồi dậy trước
• Ngồi ở mép giường một lát
• Cử động chân vài cái
• Rồi mới đứng lên
• Vịn vào vật chắc chắn

Ngồi ở mép giường một lát trước khi đứng là biện pháp đơn giản mà hiệu quả.

Về buổi sáng khi vừa dậy

• Là thời điểm nguy cơ cao nhất
• Sau khi nằm cả đêm
• Đứng dậy rất từ từ
• Có đèn để nhìn rõ
• Có vật để vịn

Buổi sáng khi vừa dậy là thời điểm xảy ra nhiều cú ngã nhất.

Về ban đêm

• Đi vệ sinh đêm là lúc nguy cơ cao
• Vừa tỉnh vừa tối
• Có đèn dọc lối đi
• Ngồi dậy từ từ
• Dọn vật cản

Đi vệ sinh ban đêm kết hợp nhiều yếu tố nguy cơ cùng lúc.

Về vớ áp lực

• Có thể được khuyến nghị trong một số trường hợp
• Cần đúng loại và đúng cỡ
• Hỏi bác sĩ trước
• Không tự mua theo quảng cáo
• Không phù hợp với mọi người

Vớ áp lực cần được bác sĩ chỉ định chứ không tự mua.

Về lượng muối và nước

• Một số trường hợp được khuyên tăng nước
• Đôi khi cả muối
• Nhưng phải do bác sĩ hướng dẫn
• Không tự tăng muối
• Có thể gây hại với bệnh khác

Không tự tăng lượng muối vì điều này có thể gây hại với một số bệnh nền.

Về vận động và tư thế

• Nằm lâu làm tình trạng nặng hơn
• Vận động nhẹ giúp cải thiện
• Cử động chân trước khi đứng
• Tránh đứng yên một chỗ quá lâu
• Hỏi bác sĩ về mức vận động phù hợp

Nằm lâu không vận động làm hiện tượng này nặng hơn.

Về việc ghi lại cơn choáng

• Ghi thời điểm xảy ra
• Đang làm gì lúc đó
• Kéo dài bao lâu
• Có ngất hẳn không
• Mang ghi chép đi khám

Ghi lại ngay lúc còn nhớ rõ hữu ích hơn nhiều so với kể lại sau vài tuần.

Khi nào cần đi khám

• Có ngất
• Chóng mặt thường xuyên
• Té ngã
• Triệu chứng mới sau khi đổi thuốc
• Kèm đau ngực hoặc khó thở

Ngất luôn cần được đánh giá chứ không nên bỏ qua.

Cách nghĩ thực tế

• Con số thấp không có triệu chứng thường không đáng lo
• Triệu chứng quyết định chứ không phải con số
• Đo khi ngồi và sau khi đứng để phát hiện
• Đứng dậy từ từ theo từng bước
• Ngất luôn cần được khám

Nội dung này mang tính thông tin chung; hãy khám bác sĩ khi có ngất hoặc chóng mặt thường xuyên.

Câu hỏi thường gặp