Đo huyết áp tại nhà — làm đúng thì con số mới có nghĩa

Đo sai cách có thể làm con số lệch tới mức đủ để đổi cả cách xử lý.

Chuẩn bị trước khi đo

• Không uống cà phê trước đó
• Không hút thuốc trước đó
• Đi vệ sinh trước nếu đang mót
• Không đo ngay sau vận động
• Ngồi nghỉ vài phút

Bàng quang căng có thể làm con số cao hơn đáng kể.

Tư thế ngồi

• Lưng tựa vào ghế
• Chân chạm sàn không bắt chéo
• Ngồi thẳng nhưng thoải mái
• Không ngồi trên giường hay ghế không tựa
• Tư thế ảnh hưởng rõ tới kết quả

Chân bắt chéo có thể làm con số cao hơn vài đơn vị.

Vị trí cánh tay

• Đặt ngang mức tim
• Kê lên bàn hoặc gối
• Không để tay buông thõng
• Không tự giữ tay lơ lửng
• Tay thấp hơn tim thì số cao hơn

Tay đặt thấp hơn tim làm con số cao hơn thực tế.

Về vòng bít

• Quấn trên cánh tay trần
• Không quấn đè lên áo dày
• Mép dưới cách khuỷu tay một khoảng
• Quấn vừa khít không quá chặt
• Luồn được một ngón tay

Quấn đè lên tay áo dày làm kết quả không chính xác.

Về cỡ vòng bít

• Phải vừa với chu vi cánh tay
• Quá nhỏ cho số cao hơn thực tế
• Quá lớn cho số thấp hơn
• Đo chu vi tay để chọn
• Là lỗi rất hay gặp

Vòng bít sai cỡ là một trong những nguyên nhân sai số lớn nhất.

Trong lúc đo

• Không nói chuyện
• Không cử động
• Thở bình thường
• Không nín thở
• Ngồi yên tới khi máy xong

Nói chuyện trong lúc đo làm con số tăng lên ngay lập tức.

Về số lần đo

• Đo hai lần cách nhau khoảng một phút
• Ghi lại cả hai
• Chênh nhiều thì đo lần ba
• Không chỉ ghi lần thấp hơn
• Không đo đi đo lại nhiều lần

Chỉ ghi lần thấp hơn khiến bác sĩ đánh giá sai tình hình.

Về việc chọn tay

• Lần đầu nên đo cả hai tay
• Chênh lệch nhẹ là bình thường
• Sau đó dùng tay có số cao hơn
• Đo nhất quán một tay
• Chênh lệch lớn thì báo bác sĩ

Chênh lệch lớn giữa hai tay là điều nên được bác sĩ đánh giá.

Về thời điểm đo

• Cùng giờ mỗi ngày
• Buổi sáng trước khi uống thuốc
• Và buổi tối
• Hỏi bác sĩ về lịch phù hợp
• Nhất quán để so sánh được

Đo cùng giờ mỗi ngày làm các con số so sánh được với nhau.

Về việc đo trước khi uống thuốc

• Cho thấy mức huyết áp nền
• Hữu ích để bác sĩ điều chỉnh
• Ghi rõ đã uống thuốc chưa
• Không tự đổi giờ uống
• Hỏi bác sĩ nếu không chắc

Ghi rõ đã uống thuốc hay chưa giúp bác sĩ đọc con số cho đúng.

Những lỗi thường gặp nhất

• Không nghỉ trước khi đo
• Nói chuyện trong lúc đo
• Tay không ngang tim
• Vòng bít sai cỡ
• Chỉ ghi lần đo thấp

Năm lỗi này giải thích phần lớn chênh lệch giữa số đo tại nhà và tại phòng khám.

Về môi trường khi đo

• Phòng yên tĩnh
• Nhiệt độ dễ chịu
• Không có người nói chuyện xung quanh
• Không vừa xem tin tức
• Không đo trong lúc đang vội

Đo trong lúc đang vội gần như luôn cho con số cao hơn thực tế.

Về việc dùng cùng một cánh tay

• Sau khi đã chọn thì giữ nguyên
• Đổi tay làm số liệu khó so sánh
• Ghi rõ đang đo tay nào
• Nhất quán qua thời gian
• Chỉ đổi khi có lý do

Đổi tay giữa các lần đo khiến chuỗi số liệu mất tính so sánh.

Về việc đo lại khi số bất thường

• Nghỉ thêm vài phút
• Kiểm tra lại tư thế
• Đo lại một lần nữa
• Ghi cả hai kết quả
• Không đo liên tục nhiều lần

Đo liên tục nhiều lần khiến cánh tay bị ép nhiều và kết quả kém chính xác hơn.

Về việc ghi lại

• Ghi ngày giờ
• Ghi cả hai lần đo
• Ghi đã uống thuốc chưa
• Ghi nếu có gì bất thường
• Mang sổ đi khám

Một cuốn sổ ghi chép là thứ bác sĩ cần nhất khi điều chỉnh thuốc.

Khi con số bất thường

• Không hoảng vì một lần đo
• Nghỉ vài phút rồi đo lại
• Kiểm tra tư thế và vòng bít
• Ghi lại kết quả
• Báo bác sĩ nếu lặp lại

Kiểm tra lại cách đo trước khi kết luận về con số.

Khi nào cần xử lý ngay

• Huyết áp rất cao kèm triệu chứng
• Đau ngực hoặc khó thở
• Đau đầu dữ dội
• Nhìn mờ hoặc yếu một bên
• Cần được xử lý y tế ngay

Huyết áp rất cao kèm triệu chứng thần kinh cần được xử lý ngay.

Cách nghĩ thực tế

• Ngồi nghỉ vài phút trước khi đo
• Không nói chuyện và không cử động
• Tay đặt ngang tim và vòng bít đúng cỡ
• Đo hai lần và ghi cả hai
• Đo cùng giờ mỗi ngày

Nội dung này mang tính thông tin chung; hãy hỏi bác sĩ về lịch đo và mục tiêu phù hợp.

Câu hỏi thường gặp