Một con số ngoài khoảng tham chiếu không tự động có nghĩa là có bệnh.
Cấu trúc một tờ kết quả
- Tên xét nghiệm
- Giá trị đo được
- Đơn vị
- Khoảng tham chiếu
- Đánh dấu khi nằm ngoài khoảng
Đọc đủ bốn cột này trước khi có bất kỳ phản ứng nào.
Khoảng tham chiếu là gì
- Khoảng thường gặp ở nhóm bình thường
- Xây dựng từ số liệu thống kê
- Không phải ranh giới khoẻ và bệnh
- Một tỷ lệ người khoẻ vẫn nằm ngoài
- Là mốc tham khảo
Theo cách xây dựng, luôn có một phần người khoẻ nằm ngoài khoảng.
Vì sao mỗi nơi một khoảng
- Phương pháp đo khác nhau
- Thiết bị khác nhau
- Nhóm dân cư tham chiếu khác nhau
- Đọc khoảng in trên chính tờ đó
- Không lấy khoảng nơi khác áp vào
Lấy khoảng của nơi này áp cho kết quả của nơi kia là sai.
Về đơn vị đo
- Cùng chỉ số có nhiều đơn vị
- Con số rất khác giữa các đơn vị
- Xem kỹ trước khi so
- Không so kết quả khác đơn vị
- Hỏi khi không rõ
So hai kết quả khác đơn vị là nguồn hoảng sợ vô cớ rất phổ biến.
Về mức độ lệch
- Lệch ít khác lệch nhiều
- Sát mép khoảng thường ít ý nghĩa
- Lệch rõ thì đáng chú ý hơn
- Bác sĩ đánh giá mức độ
- Không chỉ nhìn dấu đánh
Một giá trị sát mép khoảng thường không có nhiều ý nghĩa.
Về bối cảnh của người làm xét nghiệm
- Tuổi và giới
- Đang mang thai hay không
- Bệnh nền
- Thuốc đang dùng
- Cùng con số nhưng ý nghĩa khác
Cùng một con số có thể có ý nghĩa rất khác ở hai người khác nhau.
Về chuẩn bị trước khi lấy mẫu
- Có xét nghiệm cần nhịn ăn
- Có loại cần tránh vận động mạnh
- Có loại cần ngưng vài thứ
- Không chuẩn bị đúng thì kết quả lệch
- Hỏi trước khi đi làm
Không chuẩn bị đúng có thể tự tạo ra một kết quả bất thường giả.
Về sai số trong xét nghiệm
- Mọi phép đo đều có sai số
- Cách lấy mẫu cũng ảnh hưởng
- Bảo quản và vận chuyển mẫu
- Kết quả rất lạ thì có thể làm lại
- Bác sĩ quyết định có làm lại không
Một kết quả rất lạ đôi khi được làm lại trước khi kết luận.
Vì sao xu hướng quan trọng
- So với kết quả cũ của chính mình
- Thấy được hướng đi
- Một điểm đơn lẻ nói ít
- Giữ lại kết quả cũ
- Mang cả bộ đi khám
So với chính mình lần trước cho nhiều thông tin hơn so với khoảng tham chiếu.
Những hiểu nhầm thường gặp
- Cho rằng ngoài khoảng là có bệnh
- Cho rằng trong khoảng là chắc chắn khoẻ
- So chéo giữa các phòng xét nghiệm
- So chéo giữa các đơn vị
- Tự tra rồi tự kết luận
Nằm trong khoảng cũng không có nghĩa là chắc chắn không có vấn đề gì.
Khi thấy một chỉ số bất thường
- Không tự kết luận
- Không tự dùng thuốc
- Không tự ngưng thuốc đang dùng
- Ghi lại câu hỏi
- Mang tờ kết quả đi hỏi
Tự ngưng thuốc vì thấy một con số lạ là việc không nên làm.
Về việc tra cứu trên mạng
- Đọc để hiểu là tốt
- Nhưng dễ rơi vào kết luận xấu nhất
- Thông tin không khớp bối cảnh của mình
- Chuyển thành câu hỏi cho bác sĩ
- Đừng tự chẩn đoán
Chuyển những gì đọc được thành câu hỏi hữu ích hơn là thành kết luận.
Về lo lắng khi chờ kết quả
- Chờ đợi là giai đoạn khó
- Hỏi trước khi nào có kết quả
- Hỏi nhận bằng cách nào
- Biết trước giúp đỡ lo
- Nói với người thân nếu quá lo
Biết trước khi nào có kết quả làm giai đoạn chờ dễ chịu hơn.
Về việc lưu trữ kết quả
- Sắp theo thời gian
- Ghi nơi làm lên từng tờ
- Chụp ảnh làm bản dự phòng
- Giữ cả bản cũ
- Mang theo khi đổi cơ sở khám
Chụp ảnh làm bản dự phòng tránh được việc mất tờ gốc.
Về việc hỏi có cần làm lại không
- Hỏi bao lâu nên kiểm lại
- Hỏi có cần làm thêm gì không
- Ghi lịch vào điện thoại
- Đặt lời nhắc
- Mang kết quả lần này cho lần sau
Ghi lịch kiểm lại ngay lúc còn nhớ tránh được việc quên hẳn.
Về việc hỏi lại kết quả cũ
- Xin bản sao nếu chưa có
- Hỏi nơi đã làm xét nghiệm
- Lưu lại đầy đủ từ nay
- Dễ hơn nhiều so với đi xin lại sau
- Sắp theo thời gian
Xin bản sao ngay lúc làm dễ hơn nhiều so với đi xin lại nhiều năm sau.
Cách nghĩ thực tế
- Khoảng tham chiếu không phải ranh giới khoẻ và bệnh
- Luôn đọc khoảng in trên chính tờ kết quả đó
- Chú ý đơn vị trước khi so sánh
- Xu hướng nói nhiều hơn một điểm đơn lẻ
- Mang câu hỏi đi hỏi bác sĩ thay vì tự kết luận
Nội dung này mang tính thông tin chung; hãy nhờ bác sĩ diễn giải kết quả của mình.
Câu hỏi thường gặp
Khoảng tham chiếu nghĩa là gì?
Đó là khoảng giá trị thường gặp ở nhóm người được coi là bình thường tại phòng xét nghiệm đó. Nó không phải ranh giới giữa khoẻ và bệnh.
Ra ngoài khoảng tham chiếu có nghĩa là có bệnh không?
Không tự động như vậy. Nhiều người khoẻ mạnh có một vài chỉ số nằm ngoài khoảng, và mức độ lệch cùng bối cảnh mới là điều quan trọng.
Vì sao hai phòng xét nghiệm cho khoảng khác nhau?
Vì phương pháp và thiết bị khác nhau nên mỗi nơi có khoảng tham chiếu riêng. Luôn đọc kết quả cùng khoảng in trên chính tờ đó.
Nên làm gì khi thấy một chỉ số bất thường?
Đừng tự kết luận hay tự dùng thuốc. Ghi lại câu hỏi và mang tờ kết quả đi hỏi bác sĩ, kèm các kết quả cũ nếu có.