Hai con số huyết áp nghĩa là gì

Ai cũng từng nghe hai con số này nhưng ít người biết chúng thật sự đo cái gì.

Huyết áp là gì

• Là áp lực máu tác động lên thành mạch
• Thay đổi theo nhịp tim
• Cao nhất khi tim co bóp
• Thấp nhất khi tim giãn
• Nên có hai con số

Hai con số phản ánh hai thời điểm khác nhau trong một nhịp tim.

Con số trên

• Là áp lực khi tim co bóp
• Lúc máu được đẩy đi
• Cao hơn trong hai con số
• Được chú ý nhiều ở người lớn tuổi
• Thường tăng dần theo tuổi

Con số trên có xu hướng tăng dần theo tuổi do thành mạch kém đàn hồi hơn.

Con số dưới

• Là áp lực khi tim giãn giữa hai nhịp
• Lúc tim đang nghỉ và nạp máu
• Thấp hơn trong hai con số
• Đáng chú ý ở người trẻ
• Cũng có ý nghĩa riêng

Con số dưới phản ánh áp lực nền mà mạch máu chịu suốt thời gian tim nghỉ.

Về đơn vị đo

• Đơn vị truyền thống dựa trên cột thuỷ ngân
• Vẫn dùng dù máy hiện nay không có thuỷ ngân
• Là quy ước chung
• Mọi máy đều dùng cùng đơn vị
• So sánh được với nhau

Đơn vị đo giữ nguyên từ thời máy dùng cột thuỷ ngân nên kết quả vẫn so sánh được.

Về cách viết

• Con số trên viết trước
• Ngăn cách bằng dấu gạch chéo
• Luôn theo thứ tự này
• Đọc là trên trên dưới
• Quy ước thống nhất

Thứ tự viết luôn là con số cao trước rồi tới con số thấp.

Về các mức phân loại

• Có nhiều mức từ bình thường tới cao
• Ngưỡng khác nhau giữa các hướng dẫn
• Cũng thay đổi theo thời gian
• Hỏi bác sĩ về mức phù hợp với mình
• Không tự so với một con số chung

Mức mục tiêu của từng người khác nhau tuỳ tuổi và bệnh nền.

Vì sao mục tiêu khác nhau theo người

• Tuổi tác
• Bệnh nền đi kèm
• Thuốc đang dùng
• Nguy cơ tim mạch tổng thể
• Bác sĩ đặt mục tiêu riêng

Cùng một con số có thể là ổn với người này và cần điều chỉnh với người khác.

Vì sao một lần đo chưa đủ

• Huyết áp dao động liên tục
• Thay đổi theo hoạt động và cảm xúc
• Một lần đo chỉ là một khoảnh khắc
• Chẩn đoán dựa trên nhiều lần
• Ở nhiều thời điểm khác nhau

Một lần đo cao chỉ là lý do để đo lại chứ chưa phải chẩn đoán.

Về dao động trong ngày

• Thấp nhất khi ngủ
• Tăng khi thức dậy
• Thay đổi theo hoạt động
• Thay đổi theo cảm xúc
• Là điều bình thường

Huyết áp buổi sáng thường khác buổi tối và đó là nhịp bình thường.

Về hiệu ứng áo blouse trắng

• Huyết áp cao hơn khi đo ở cơ sở y tế
• Do căng thẳng
• Rất phổ biến
• Đo tại nhà phản ánh sát hơn
• Nói với bác sĩ nếu thấy chênh lệch

Chênh lệch giữa số đo tại phòng khám và tại nhà là điều nên được nói với bác sĩ.

Về hiện tượng ngược lại

• Một số người ngược lại
• Đo ở phòng khám bình thường
• Nhưng tại nhà lại cao
• Cũng cần được phát hiện
• Lý do để đo tại nhà

Có người chỉ phát hiện huyết áp cao khi đo tại nhà chứ không phải ở phòng khám.

Về nhịp tim hiển thị kèm

• Máy thường hiện thêm nhịp tim
• Là chỉ số riêng biệt
• Không liên quan trực tiếp tới huyết áp
• Cũng nên ghi lại
• Bất thường thì báo bác sĩ

Nhịp tim là chỉ số riêng chứ không phải một phần của huyết áp.

Về ký hiệu nhịp không đều

• Một số máy có ký hiệu báo
• Xuất hiện khi nhịp không đều
• Có thể do cử động khi đo
• Cũng có thể có ý nghĩa
• Xuất hiện nhiều lần thì báo bác sĩ

Ký hiệu này xuất hiện lặp lại nhiều lần là lý do nên nói với bác sĩ.

Vì sao nên biết chỉ số của mình

• Cao huyết áp thường không có triệu chứng
• Không đo thì không biết
• Phát hiện sớm thì kiểm soát được
• Là chỉ số dễ đo nhất
• Chi phí rất thấp

Đây là một trong những chỉ số rẻ nhất và có giá trị nhất mà ai cũng đo được.

Cách nghĩ thực tế

• Con số trên là lúc tim co bóp con số dưới là lúc tim giãn
• Cả hai con số đều có ý nghĩa
• Mục tiêu khác nhau theo từng người
• Chẩn đoán dựa trên nhiều lần đo
• Đo tại nhà thường phản ánh sát hơn

Nội dung này mang tính thông tin chung; hãy hỏi bác sĩ về mức huyết áp phù hợp với mình.

Câu hỏi thường gặp